نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی
فروردین و اردیبهشت 6931، دوره 1، شماره 6 06017-DOI: 10.21859/jne بررسی اثر بخشی مدل همکار آموزشی برمهارت بالینی دانشجویان پرستاری
دانشگاه علوم پزشکی بوشهر

رضا مهدوی 1، شهناز پولادی 2، *، مسعود بحرینی 3، نیلوفر معتمد 4، فاطمه حاجی نژاد 5

دانشجوی كارشناسی ارشد پرستاری، عضو كمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشكی بوشهر، بوشهر، ایران
استادیار، دانشكده پرستاری و مامایی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی بوشهر، بوشهر، ایران
دانشیار، دانشكده پرستاری و مامایی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی بوشهر، بوشهر، ایران
9 دانشیار، دانشكده پزشكی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی بوشهر، بوشهر، ایران
5 مربی، دانشكده پرستاری و مامایی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی بوشهر، بوشهر، ایران
* نویسنده مسئول: شهناز پولادی، استادیار، دانشكده پرستاری و مامایی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی بوشهر ،بوشهر، ایران. تلفن: 4143497711-49+، ایمیل:

تاریخ دریافت مقاله: 24/12/1349 تاریخ پذیرش مقاله: 12/11/1345
چکیده
931164362712

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه: آموزش بالینی یكی از اجزای اصلی برنامههای دانشجویان پرستاری است. عدم كسب مهارتهای بالینی لازم در زمان تحصیل ارائه خدمات پرستاری با كیفیت را در آینده شغلی دانشجویان پرستاری با مشكل مواجه مینماید. نظر به اینكه مدل همكار آموزشی به عنوان یک الگوی آموزش بالینی شناخته شده میباشد؛ این مطالعه با هدف بررسی اثر بخشی مدل همكار آموزشی برمهارت بالینی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشكی انجام شده است.
روش کار: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی شاهد دار است. چهل و پنج دانشجوی ترم 5 پرستاری به صورت سرشماری تحت دو شیوه آموزش بالینی متفاوت در بیمارستان شهدای خلیج فارس بوشهر در سال 1349 مورد مداخله قرار گرفتند. چهل و پنج دانشجوی پرستاری با تخصیص تصادفی ساده به دوگروه كنترل )22 نفر( وآزمون) 23 نفر( تقسیم شدند. قبل و بعد از مداخله مهارتهای بالینی دانشجویان با استفاده از ابزار محقق ساخته كه روایی و پایایی آن بررسی گردید انجام پذیرفت. به منظور تجزیه و تحلیل دادهها، از روشهای آمار توصیفی و استنباطی شامل آزمون مجذور كای دو، تست دقیق فیشر، من ویتنی یو، ویلكاكسون و آزمون t با استفاده از نرم افزار SPSS.ver18 انجام شد.
یافتهها: بین دو گروه آزمون وكنترل از نظر مهارتهای بالینی در حیطههای وظایف پرستار در گردش، وظایف پرستار اتاق بهبودی، و رعایت كنترل عفونت و استریلیزاسیون اختلاف معناداری وجود داشت) 75/7 > P(. بین دو گروه كنترل وآزمون از نظر مهارتهای بالینی وظایف پرستاراسكراب تفاوت معناداری مشاهده نشد) 759/7 = P(.
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه حاكی از آن است كه مدل همكار آموزشی برای مهارت اموزی دانشجویان مناسب است، لذا استفاده از آن برای بهره مندی بیشتر از تجربیات و حضور مستمر در كنار دانشجویان جهت ارائه آموزش بالینی توصیه میگردد.
کلیدواژهها: مدل، همكار، مهارت بالینی، دانشجویان پرستاری، اتاق عمل
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
كار تفهیم میگردد ]2, 3[. آموزش بالینی به منظور تربیت پرستاران حرفهای و با صلاحیت و نیل به عملكردی مستقل در موقعیتهای مختلف شغلی حیاتی میباشد ]9[. در یک آموزش بالینی صحیح ،مباحث نظری دانش پرستاری با تجربیات و واقعیات بالینی ادغام فرایندهای نظری، عملی و بالینی چهارچوب آموزش پرستاری را تشكیل میدهد. آموزش بالینی به عنوان یكی از اركان اصلی پرستاری حرفهای تلقی میگردد ]1[؛ در این مرحله از آموزش، آموختهها به عمل در میآیند، مهارتها آموزش داده میشوند و واقعیتهای موجود در محیط
94

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:20 +0330 on Wednesday October 11th 2017

میگردد، مفهوم كار تیمی به دانشجویان آموزش داده میشود؛ خلاقیتو انگیزه را در آنان ایجاد مینماید؛ مهارت مشكل گشایی را در دانشجویان توسعه میدهد و موجب افزایش قدرت قضاوت و تصمیم گیری در دانشجو میشود ]5, 1[. امروزه از روشهای آموزشی متنوعی همچون آموزش توسط مربی رابط، آموزش توسط پرستاران بخش و استفاده از مدل همكار آموزشی در آموزش بالینی دانشجویان پرستاری استفاده میشود. در كشور ما ،پرسنل پرستاری بیمارستانها، نه تنها مشاركت در امر آموزش دانشجویان را جزیی از وظایف خود نمیدانند، بلكه گاهی همكاری لازم را با مربی برای آموزش دانشجویان پرستاری ندارند و از نظر در اختیار قرار دادن برخی تسهیلات و امكانات لازم یا مشاركت در امر مراقبت از بیمار و انتقال تجارب خود به دانشجو همكاری لازم را نمیكنند. با توجه به كارآیی ناكافی دانش آموختگان در اعمال بالینی، در دسترس نبودن مداوم مربی برای دانشجو در برخی موارد و عدم همكاری پرسنل بخش در امر آموزش بالینی، نیاز به تغییرات و اصلاحاتی در روش آموزش بالینی احساس میشود ]4[. نظر به اینكه مربیان دانشكده از نظر داشتن مهارت نظری و آشنایی با دانشجویان دارای نقاط قوت بسیار خوبی هستند و در مقابل پرستاران بالینی كار، به محیط بالین و بیماران احاطه خوبی دارند استفاده از یک مدل تلفیقی كه این دو جنبه را درآموزش بالینی مد نظر قرار دهد حائز اهمیت است. مدل همكار آموزشی بالینی )Clinical Teaching Partner Model( ارائه شده توسط Shah ،Penny Packer
)1442( میتواند به تلفیق فعالیتهای مربیان آموزشی و پرستاران بالینی در هدایت آموزش دانشجویان منجر گردد. این مدل به معنی مشاركت و همكاری بین پرستاران حرفهای و مربیان دانشكده در امر آموزش و ارزشیابی دانشجویان است؛ در این مدل پرستاران حرفهای به طور عمده مسؤول آموزش و ارزشیابی دانشجویان بوده و مربی دانشكده در حل مشكلات آموزشی، همكار آموزش بالینی ودانشجویان را راهنمایی نموده و بازخورد لازم را به آنها ارائه میكند ]9[. اجرای این مدل باعث میشود كه پرسنل درمان انگیزهی بیشتری بر مطالعه پیدا كنند و هم چنین دانشجویان در غیاب مربی، تحت نظارت فردی با تجربه در مسائل بالینی قرار میگیرند ]4, 17[. در مطالعه راهنورد و همكاران) 1399( با هدف تعیین اثر بخشی مدل همكار آموزشی بالینی بر پیامد آموزش بالینی دانشجویان پرستاری نتیجه شد؛ هر چند مدل همكار آموزشی بالینی تأثیر به سزایی در ارتقاء مهارتهای بالینی دانشجویان پرستاری داشته است )راهنورد 1399(؛ در حالی كه در مطالعه محمدپور و همكاران) 1394( با هدف تعیین اثر بخشی مدل همكار آموزشی بالینی بر پیامد آموزش بالینی دانشجویان پرستاری نتیجه شد؛ مدل همكار آموزشی بالینی تأثیر به سزایی در ارتقاء مهارتهای بالینی دانشجویان پرستاری داشته است )محمدپور 1394(. در مطالعه لطفی و همكاران) 1341( با هدف تعیین پیامد كاربرد مدل همكار آموزشی بالینی بر آموزش دانشجویان كارشناسی اتاق عمل ،استفاده از مدل همكار آموزشی نقش مؤثر و كمک كنندهای را در آموزش دوره كارشناسی اتاق عمل نشان داد. در مطالعه Brehaut )1449( با هدف مقایسه اثر بخشی دو مدل آموزش بالینی توسط پرسپتور و بدون پرسپتور بر مهارتهای بالینی دانشجویان پرستاری، هر چند صلاحیت بالینی در هر دو گروه افزایش داشت اما تفاوت معنا داری در دو گروه مشاهده نشد) Brehaut 1998(. با توجه به نتایج متفاوت
57
اثر بخشی مدل همكار آموزشی و وجود مشكلات گزارش شده درآموزش پرستاری بالینی ]11[ پژوهشگران بر آن شدند تا مطالعهای با هدف بررسی اثر بخشی مدل همكار آموزشی بر مهارت بالینی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشكی بوشهر انجام دهند.
روش کار
3552951882521

این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی شاهد دار میباشد. كه در آن اثر بخشی مدل همكار آموزش بالینی برمهارت بالینی دانشجویان پرستاری در بخش اتاق عمل بیمارستان شهدای خلیج فارس بوشهر در سال 1349 مورد ارزیابی قرار گرفته است. برای تعیین حجم نمونه از نرم افزار ]12[ Gpower 3.1 و با در نظر گرفتن سطح اطمینان 45%، توان آزمون 97%، میانگین وانحراف معیار نمره مهارتهای بالینی در گروه آزمون 13 ± 197 و در گروه كنترل 4 ± 137، حجم نمونه در هرگروه )21 نفر( و درمجموع )92 نفر( محاسبه شد با توجه به اینكه تعداد دانشجویان پرستاری دوره مد نظر 95 نفر بودند حجم نمونه) 22 نفر( برای گروه كنترل و) 23 نفر( برای گروه آزمون با توجه به فرمول زیر مناسب م

(µ1− µ2)²
به دلیل كوچک بودن جامعه پژوهش، روش نمونه گیری بصورت سر شماری انجام پذیرفت. تمام دانشجویان ترم 5 پرستاری دانشكده پرستاری بوشهر) 95 نفر( انتخاب شده و بصورت تصادفی ساده به دو گروه آزمون) 23 نفر( و كنترل) 22 نفر( تخصیص یافتند: معیارهای ورود به مطالعه شامل: رضایت كامل دانشجو جهت شركت در مطالعه ،دانشجویانی كه درترم 5 پرستاری واحد كارآموزی اتاق عمل را اخذ كرده باشند و همچنین دانشجو شاغل به تحصیل در دانشكده پرستاری ومامایی بوشهر و معیارهای خروج از مطالعه شامل: گذراندن فیلد اتاق عمل بوده است. جهت جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. جهت تهیه پرسشنامه جمع آوری اطلاعات، در ابتدا اهداف مورد انتظار از آموزش بالینی دانشجویان پرستاری در اتاق عمل با استفاده از متون و نظرات متخصصین گروه پرستاری، اتاق عمل و بیهوشی تعیین وگویه های پرسشنامه تدوین گردید. قبل از انجام روایی محتوا و پایایی پرسشنامه، پانلی با حضور 17 تن از متخصصین گروه پرستاری، بیهوشی و اتاق عمل در دانشگاه علوم پزشكی بوشهر تشكیل شد و طی آن پیشنهادات و نظرات اعضاء در تدوین گویه های پرسشنامه ارزیابی مهارتهای بالینی دانشجویان پرستاری در اتاق عمل جمع آوری گردید. پس از اعمال پیشنهادات اعضای پانل، پرسشنامه مورد نظر به منظور تعیین روایی صوری و محتوی در دو بخش كمی و كیفی، به 17 نفر از اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی بوشهر داده شد. پس از بررسی روایی صوری پرسشنامه در بخش كمی تمامی گویه ها از امتیاز تأثیر )Impact score( بالاتر از 5/1 برخوردار بودند. پس از بررسی روایی محتوی به ترتیب نسبت روایی محتوای یا ضرورت وجود گویه )CVR( و شاخص روایی محتوا ا ]میانگین مربوط بودن، واضح بودن، ساده بودن (CVI) مقولات ابزار[ 47/ 7 و 45/7 محاسبه گردید. مقادیر حاصله در بخش كمی روایی صوری و محتوی، گویای روایی پرسشنامه مذكور میباشد ]13, 19[. جهت تعیین پایایی ابزار، ثبات درونی آن بااستفاده از ضریب آلفای كرونباخ 95/7 محاسبه شد كهگویای پایایی مطلوب پرسشنامه میباشد. پرسشنامه مورد استفاده با هدف ارزیابی دانش نظری و بالینی دانشجویان با 39 گویه در چهار حیطه “استریلزاسیون و كنترل عفونت” )4 گویه(، “وظایف پرستار اسكراب” )19 گویه(، “وظایف پرستار سیركولار” )4 گویه( و “مراقبت از بیمار در اتاق بهبودی” )9 گویه( در مقیاس لیكرت 9 گزینهای طراحی شد. مقیاس پاسخگویی دانشجویان به این صورت بود كه در صورت توضیح كامل یا انجام درست رفتار بالینی، امتیاز 9 معادل “بسیار خوب”، عدم توضیح كامل یا انجام ندادن یک بخش از پروسیژر، امتیاز 3 معادل “خوب”، توضیح یا انجام رفتار به صورت نسبی، امتیاز 2 معادل
“متوسط” و عدم پاسخ یا انجام ندادن رفتار، امتیاز 1 معادل “ضعیف” در نظر گرفته شد. نظر به اینكه پرسشنامه مهارتهای بالینی دانشجویان دارای 39 گویه میباشد؛ لذا با احتساب حداقل امتیاز 1 و حد اكثر امتیاز 9 برای هرگویه، حداقل امتیاز كل پرسشنامه) 39( و حد اكثر امتیاز كل پرسشنامه) 152( خواهد بود. به منظور تعیین محاسبه فاصله نرم مقیاس 9 طبقهای پرسشنامه مهارتهای بالینی دانشجویان و به منظور تعیین كیفیت سطوح مهارتهای بالینی دانشجویان از فرمول ذیل استفاده شد ]15[. نمره دهی پرسشنامه با احتساب حداقل امتیاز كل پرسشنامه) 39 امتیاز( و حداكثر امتیاز كل پرسشنامه) 152 امتیاز( در چهار سطح ضعیف )39-19(، متوسط) 14-45(، خوب) 41-125( و بسیار خوب) 152-121( طراحی شد.
پرسشنامه



قیمت: تومان


پاسخ دهید