00

به نام خداوند جان و خرد
مجله آموزش پرستاري
فصلنامه علمي – پژوهشي انجمن علمي پرستاري ايران
دوره دوم – شماره 2 (پياپي 4) – تابستان 1392

صاحب امتياز: انجمن علمي پرستاري ايران
مدير مسؤول و سردبير: دكتر فاطمه الحاني
مدي ر اجرايي: دكتر مجتبي ويسمرادي
شماره پروانه انتشار وزارت ارشاد اسلامي: 4823/94 مورخ 20/2/91
شماره استاندارد بينالمللي: 2322-3812
شماره بين المللي نشريه الكترونيكي: 4428-2322 e-ISSN

شوراي نويسندگان (به ترتيب حروف الفبا):
دكتر محمد اسماعيلپور بندبني، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي گيلان
دكتر فاطمه الحاني، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر منير انوشه، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر زهره پارسا يكتا، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حميد پيروي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي چراغي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدعلي حسيني، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر سيده فاطمه حق دوست اسكويي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر محمدرضا حيدري، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر ناهيد دهقان نيري، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر ناهيد رژه، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر سادات سيدباقر مداح، استاديار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر نعيمه سيدفاطمي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر آذر طل، دكتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر عباس عبادي، استاديار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقيهاﷲ
دكتر عباس عباس زاده، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دكتر شهرزاد غياثونديان، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر علي فخرموحدي، استاديار دانشكده پرستاري و پيراپزشكي سمنان
دكتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشيار دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
دكتر انوشيروان كاظم نژاد، استاد گروه آمار زيستي دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عيسي محمدي، دانشيار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر ندا مهرداد، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر حسن ناويپور، استاديار گروه پرستاري دانشگاه تربيت مدرس
دكتر عليرضا نيكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجتبي ويسمرادي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دكتر مجيده هروي، استاديار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه شاهد
دكتر فريده يغمايي، دانشيار دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي

ويراستار انگليسي: دكتر مجتبي ويس مرادي
ويراستار فارسي: دكتر فاطمه الحاني
حروفچيني و صفحه آرايي: فرشته حيدري
طراح جلد: اصغر سوراني
ناشر: انجمن علمي پرستاري ايران
نشاني: تهران – ميدان توحيد – دانشكده پرستاري و مامايي تهران
كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاري دوره 2 شماره 2 (پياپي 4) تابستان 1392، 55 -48

ارزيابي رضايت دانشجويان پرستاري از بسته آموزشي اصول تغذيه با شير مادر:
آموزش مبتني بر رايانه

محمدعلي وجداني، مهدي حارث آبادي، علي محمد پروينيان، متين قرباني، سيده زهرا جلائي

چكيده

مقدمه: ارزيابي و بهكارگيري شيوه هاي نوين آموزشي، به منظور جلب رضـا يت دانشـجويان و غنـيسـازي برنامـه هـ اي آموزشي ضروري به نظر مي رسد. آموزش هاي مبتني بر رايانه قابليت هاي متعددي دارند، اما با معايبي نيز همراهند، به طوري كه يافته هاي حاصل از به كارگيري آن ها نتايج متناقضي را نشان داده است. هدف از اين مطالعه ارزيابي رضايت دانشجويان پرستاري از بسته آموزشي مبتني بر رايانه »آموزش اصول تغذيه با شير مادر« مي باشد.
روش: اين پژوهش يك تحقيق مداخله اي و از نوع كاربردي مي باشد كه در نيم سال اول 1391 به صورت تك گروهـيو به صورت تمام شماري برروي دانشجويان ترم 8 پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بجنورد كه در حال گذراندن واحد كـارآموزيكودكان بوده اند، انجام شد. جهت سنجش ميزان رضايت دانشجويان، دادهها 3 هفته پس از ارايه بسته آموزشي به آن هـا، توسـطپرسشنامه »رضايت از بسته آموزشي« جمع آوري گرديد و با استفاده از آمار توصيفي و نرم افزارهاي آماري SPSS v.16 مـ ورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفت.
يافته ها: در مجموع 38 نفر از دانشجويان پرستاري در ايـن پـژوهش شـركت داشـتند. يافتـه هـا نشـانگ ر ايـن بـود كـهدانشجويان از بسته آموزشي راضي بوده اند. به طوري كه 2/67% دانشجويان بيشتر مواقع يا هميشـه از محتـواي برنامـه راضـيبوده اند. 35/82% افراد در بيشتر مواقع يا هميشه از شكل بسته رضايت داشته اند. 45/96% افـراد در بيشـتر مـوارد يـا هميشـه ازراحتي استفاده از بسته راضي بوده اند و در كل 82% افراد در بيشتر مواقع يا هميشه از كل بسته آموزشي رضايت داشته اند.
نتيجه گيري: بسته هاي آموزشي مبتني بر ر ايانه مي توانند رضايت دانشجويان پرستاري را در آموزش باليني جلب نمايند.
پيشنهاد مي گردد اين بست هها در آموزش دانشجويان پرستاري بيشتر مورد استفاده قرار گيرد.

كليد واژه ها: آموزش مبتني بر رايانه، اصول تغذيه با شير مادر، دانشجويان پرستاري، رضايت

تاريخ دريافت: 8/3/1392 تاريخ پذيرش: 26/5/1392

مقدمه

بايد اذعان كرد كه آموزش پايه و اساسي است كـهفرهنگ، دانش و فناوري بـر آن اسـتوار اسـت و توسـعه وپيشرفت جامعه نيز مستلزم داشتن فرهنگي پويا و دانـش وفناوري درون زا است (1). امروزه آموزش در كشـور بيشـتر به صورت سنتي اراي ه مي شود (2). آموزش پرستاري نيز بـاتأكيد بر دستيابي دانشجويان بـه شايسـتگي و كـارايي درحيطه هـ اي مختلـف و رفـع نيازهـاي مراقبتـي مـددجو، ازروش ه اي س نتي آم وزش اس تفاده م ي كن د ك ه داراي مشكلات فراواني مي باشد (3). يكي از حيطه هاي آمـوزشپرستاري، آموزش باليني اسـت . دانشـجويان پرسـتاري دربالين بيمار نياز به دانش و مهـار ت هـ اي بـاليني دارنـد تـانيازهـاي مـددجويان و خـانواده ايشـان را تـأمين نماينـد. مطالعات انجام شده در كشور ما در خصوص آموزش هـ اي باليني نشان مي دهد كه اين آمـوز ش هـ ا داراي اثربخشـيلازم نيست و شكاف نسبتاً عميقي در روند آموزش سنتي و عملكرد مراقبت هـ اي بـاليني دانشـجويان وجـود دارد. بـهطوري كه آموزش هاي باليني موجـود، توانـايي لازم بـراياحراز لياقـت و مهـارت بـاليني را بـه دانشـجو نمـي دهـد . علي رغم وجود مشكلات در آموزش باليني و لزوم بازنگري در نحوه كارآموزي هاي باليني، به دليل پيچيدگي آمـوزشدر محيط باليني تنها تعـ داد محـدودي از پژوهشـگران بـهخود اجازه داده اند، آمـوزش و يـادگيري در ايـن محـيط وچگــونگي بهبــود آن را مــورد بررســي قــرار دهنــد (4). پژوهش هاي انجام شده نيز نشان مي دهند كه 72% مربيان پرستاري از روش هاي سنتي آموزش استفاده مي كنند. اين در حالي است كـه 92% از دانشـجويان پرسـتاري كـاربردروش هاي فعال و نوين آموزشي را به روش هـ اي سـنتي وغيرفعال ترجيح مي دهند و تمايل زيادي نسبت به اسـتفادهاز آن ها نشان مي دهند. بنـابراين، ارزيـابي و بـه كـارگيري
ش يوه ه اي ن وين آموزش ي، ب ه منظ ور جل ب رض ايت دانشجويان و غني سازي برنامه هاي آموزشي ضـروري بـه نظر مي رسد (3).
در آموزش مباحث مربوط به دروس علـوم پزشـكيدر سـاير كشـورها، گـرايش رو بـه رشـدي در جـايگزيني آموزش سنتي با آمـوزش الكترونيكـي صـورت گرفتـه تـانيازهاي دانشجويان را در ارتباط با سـهولت دسترسـي بـهاطلاعات و ساير قابليت هـ اي فنـاوري بـرآورده نمايـد (5).
۴٩
آموزش به كمك نـرم افزارهـاي رايانـه اي، يكـي از انـواعآموزش الكترونيكي است (1). در حال حاضـر برنامـه هـ اي آموزشي طراحي شده با رايانـه در جامعـه رواج پيـدا كـردهاست. برنامه هاي آموزشي كه در آن از رايانـه بـراي ارايـ ه تمـام يـا اغلـب يـك مطلـب خـاص اسـتفاده مـي ش ود، برنامـه هـ اي آموزشـي مبتنـي بـر رايانـه (Computer Based Instruction: CBI) ناميــده مــي شــوند. مزاياي زيادي براي ارايه مطالب آموزشي به كمـك رايانـهوجود دارد كه عبارتند از: محدود نبودن آن هـ ا بـه زمـان ومكان خاص، حفظ بهتر اطلاعـات، توانـايي چند رسـانه اي، امكان دسترسـي بيشـتر، آمـوزش فـردي، ارايـ ه همسـاندرس ها، متناسب بودن دروس با ميزان پيشرفت مخاطـب،و شركت فعالانه مخاطـب . عـلاوه بـر آن قابليـت تطـابقبيشتر با نيازهاي افـراد بـا صـرف هزينـه كمتـر و قابليـتذخيره و بازيابي حجم بالايي از اطلاعات را دارا مـي باشـد،كه باعث تقويت انگيزه فراگيران نيز مـي گـردد . دسترسـيكارآمد و به موقع را به محتواي يادگيري فراهم مي كنـد ودر مقايسه با آموزش سنتي، فراگيران بيشتر ياد مـي گيرنـد (6). از ديگر مزاياي كاربرد رايانه در آموزش، مي تـوان بـهسرگرم نمودن يادگيرنده، معلمي صبور اما با انعطافپذيري كم، ايجاد امنيت خاطر براي يادگيرنده و مقرون به صـرفهنمودن آموزش اشاره نمود (3). آموزش مبتني بر رايانـه بـاطبيعت تعاملي، هدايت توسط خود، انعطاف پذيري و سـايرخصوصياتش سبب حل برخي مسايل و مشكلات آموزشي پرستاري از قبيل عدم دسترسي بـه برخـي از بيمـاران بـهدليل مسايل قانوني و شرعي يا موارد نادر و كمياب شده و اضـطراب دانشـجويان در برخـورد اوليـه را حـل نمـوده و برنامه هاي آموزشي را غني تر و پربارتر مـي نمايـد (5). امـااستفاده از رايانه با معايبي نيز همراه است كه مي تـوان بـهعدم توانايي آن در برقراري روابط انساني و عاطفي، گـرانبودن تجهيزات و غيرواقعي بودن شبيه سازي ها اشاره كـرد (3). نبودن زيرساخت هاي مناسـب، عـدم درك مناسـب از محيط هاي مجازي آموزشي و عدم مهارت تكنيكي و فنـيلازم جهت كار بـا رايانـه و شـبكه وابسـته بـه آن توسـطمدرسان و فراگيران از ديگر معايب آن مي باشد (5).
در آمريكا، آموزش به كمك رايانه به طور وسـيع درآموزش پرستاري استفاده مي شود. مطالعات انجام شـده درزمينه سودمندي آموزش به كمك رايانه در مقايسه با ساير شيوه هاي رايج آموزشي، نتايج مثبت و اميدوار كننـده اي را
نشان داده اند. بـا ايـن حـال، در كشـور مـا هنـوز از آن درآموزش پرستاري كم استفاده مـي شـود و پژوهشـگران دربررسي و مرور بر مطالعات، به نتايج متناقض در رابطـه بـااثربخشي و مفيـد بـودن آن در آمـوزش پرسـتاري دسـتيافته اند. از طرفي كارآيي رايانه به كمك توانايي هـ ايش در تركيب متن، صدا، تصاوير، شبيه سازي موقعيت هـ ا و ارايـ ه بازخورد سريع به يادگيرنده، موضوعي قابل بررسـي اسـت (3). از طرفي بـراي ارتقـاي يـادگيري، آمـوزش دهنـدگانپرستاري بايد از ديدگاه دانشجويان در مورد توسعه برنامـهآموزشي آگاه شوند. درك ديدگاه دانشجويان در ارتبـاط بـاعوامل مرتبط با آموزش و بالين پرستاري حياتي است (4). بدون شك، ارزيابي و اظهارنظر دانشجويان پيرامون عناصر و ويژگي هاي سيستم آموزشي مورد نظر، مي توانـد بيـانگرميزان موفقيت اين گونه خدمات در جلـب نظـر و رضـايتآن ها بوده و مشكلات و دشواري هاي آن ها را در تعامل بـاسيستم آموزشي روشن سازد (3).
يك ي از ح وزه ه اي مه م آم وزش ب اليني ب راي دانشجويان پرستاري، بخش هاي بستري كودكان شيرخوار است. آموزش مادران در زمينه تغذيه كودك شيرخوار خـودموجب تحقق مفهوم آموزش به بيمـار بـه عنـوان يكـي ازنقش هاي كليدي پرستاران خواهـد شـد. از ايـن رو ايجـادآمادگي در دانشجويان پرستاري جهـت ايفـاي ايـن نقـشضروريست (9-7). با توجه به مشكلاتي كه جهـت ايجـادآمادگي در دانشجويان با آموزش هاي سنتي همراه اسـت و نيز لزوم جلب رضايت دانشجويان از روش آموزشـي مـورداسـتفاده در بـالين، ايـن سـؤال مطـرح مـي شـود كـه آيـا به كارگيري آموزش الكترونيكي در آموزش باليني مي توانـدموجبات رضايت دانشجويان را فراهم نمايد، بـد ين منظـوردر اين پـژوهش رضـايت دانشـجويان پرسـتاري از بسـتهآموزشي مبتني بر رايانه »آمـوزش اصـول تغذيـه بـا شـيرمادر« مورد ارزيابي قرار مي گيرد.

روش مطالعه

اين پژوهش يك مطالعه مداخله اي از نوع كاربردي مي باشد كه در سال 1391 و بـه منظـور ارزيـابي رضـايتدانشجويان پرستاري از بسـته آموزشـي مبتنـي بـر رايانـه»اصول تغذيه با شير مادر« طراحي گرديده است. جمعيـتمورد مطالعه تمام دانشجويان در حال تحصيل در دانشـگاهعلـوم پزش كي بجنـورد، در مقطـع كارشناس ي پرس تاري هستند كه در حال گذراندن واحد كارآموزي كودكان خـودمي باشند. نمونه گيري به صورت تمام شماري انجام شد. از ويژگي هاي ورود به مطالعه مي توان به دسترسي افـراد بـهرايانه و توانايي استفاده از بسته آموزشي اشاره كـرد . روش اجرا به اين نحو بوده كه قبل از شروع كارآموزي در بخش كودكان، با توجه به نياز سـنجي هـ اي انجـام شـده توسـطمحقق (مصاحبه با افراد صـاح ب نظـر ماننـد مـادران دارايكودك شيرخوار، پرسنل بهداشتي شاغل در بخش از جمله پرستاران و پزشكان و نيـز مطالعـات كتابخانـه اي و مـرورمقالات مرتبط) درباره نيازهاي آموزشي مـادران در زمينـهشيردهي صحيح، يك بسته آموزشـي در رابطـه بـا اصـولصحيح تغذيه با شير مادر، در قالب DVD و بـه صـورتنرم افزار قابل نصب برروي انواع رايانه و با كمك نرمافـزارمولتي مديا بيلدر و نرم افزارهاي جانبي طراحي گرديد. ايـننرم افزار آموزشي به صورت تعاملي و با استفاده از امكانـاتچندرسانه اي اصول صحيح تغذيه با شير مادر (نحوه شروع و ادامه شيردهي، مزاياي شـير مـادر، فر آينـد توليـد شـير،تركيب شير مادر، نحوه به كـارگيري رفلكـس هـ ا، وضـعيتحين شيردهي، مكيـدن صـحيح پسـتان، الگـوي صـحيحشيردهي و نحوه آروغ گيري) را به مخاطبان خود مي آموزد.
پس از حضور دانشجويان پرستاري در بخش كودكان ايـنبسته آموزشي بـه همـراه آمـوزش روش اسـتفاده از آن در اختيار آن ها قرار گرفت تا به صورت مستقل اصول تغذيه با شير مادر را بياموزند. بدين منظور از آن ها درخواست شد تا بسته آموزشي را حداقل يك مرتبـه مـرور نماينـد، سـپسمطالب فراگرفته شـده را بـه مـادران آمـوزش دهنـد و درصورت تمايل مادران، بسته آموزشي را در اختيار آن ها قرار دهند. براي ارزيابي رضايت دانشجويان از بسته آموزشي از آن ها خواسته شد تا در پايـان كـارآموزي (3 هفتـه بعـد ازشروع مداخله) ابزار جمع آوري داده ها را تكميل نمايند. ابزار جمــع آوري داده هــا يــك پرسشــنامه شــامل دو قســمت اطلاعات دموگرافيك و ارزيابي رضايت از بسـت ه آموزشـيبود. قسمت دوم شامل 8 سؤال چندگزينه اي و 4 سؤال باز بود (در مجموع 12 سؤال). سؤالات 1 تا 4 برنامه را از نظر محتوا، سـؤالات 5 و 6 از نظـر شـكل و نمـاي ظـاهري وسؤالات 7 و 8 از نظر راحتي استفاده، بسـته آموزشـي را ازديدگاه دانشجويان مـورد ارزيـابي قـرار مـي داد. همچنـين سؤالات باز جهت اسـتفاده پژوهشـگر بـراي بهبـود بسـتهآموزشي و نيز تحليل سؤالات چند گزينه اي طراحي گرديد.
جهت اعتبار علمي ابزار گردآوري اطلاعـات، روش اعتبـارمحتوي و صوري به كار گرفته شد. بدين منظور اين ابـزارتوسط اساتيد محترم و صاحب نظـران مـورد بررسـي قـرارگرفت و نظرات اصلاحي آن ها اعمال گرديد و در نهايت با توجه به اين نظرات، ابـزار معتبـر گرديـد. بـراي سـنجشپايــايي ابــزار، اطلاعــات بــ ه دســت آمــده از 10 نفــر از دانشـجويان اسـتخراج گرديـد و سـپس بـه روش دو نـيم كـردن، ضـريب همبسـتگي آن هـا بـا اسـتفاده از فرمـول اس پيرمن ب روان محاس به ش د. نتيج ه حاص له ض ريب همبستگي آزمون را معادل 84/0 نشان داد كه با توجه بـ ه اين امر، اعتماد علمي بر پايايي پرسشنامه مورد تأييد قـرارگرفت. داده ها با استفاده از آمـار توصـيف و نـرم افزارهـاي
آماري (SPSS v.16) مورد تجزيه و تحليل آماري قـرارگرفت تا ميـزان رضـايت دانشـجويان پرسـتاري از بسـتهآموزشي مبتني بر رايانه »آمـوزش اصـول تغذيـه بـا شـيرمادر« ارزيابي گردد. لازم به ذكر است كه ايـن پرسشـنامهيك ابزار استاندارد مي باشد كه بـراي اولـين بـار در ايـرانتوسط اقبلي مورد استفاده قرار گرفت (10). در اين مطالعـهاز مسؤولين و برنامه ريزان آموزشي كسب اجازه گرديد و از كليه نمونه ها رضايت نامـه كتبـي گرفتـه شـد و بـه آن هـ ا اطمينان داده شد كه در مورد انصـراف از پـژوهش كـاملاًمختارند. در هر بخـش از پـژوهش اطلاعـات دانشـجويان شركت كننده به صورت كاملاً محرمانه حفظ شد و به آنـاناطمينان داده شد كه شركت يا عدم شركت در پـژوهش ونمرات حاصل از اين پژوهش تأثيري بر نمرات اصلي آن ها نخواهد داشت. جهت رفع هرگونه ابهام، افراد شركت كننده مي توانستند بـا مراجعـه حضـوري و غير حضـوري (تمـاستلفني و پست الكترونيك) به محقق، پاسخ سؤالات خود را دريافت نمايند.

يافتهها

در مجمــوع 38 نفــر از دانشــجويان پرســتاري بــا ميانگين و انحراف معيار سني 3/1±3/22 در ايـن مطالعـه شركت داشتند. همه دانشجويان خانم و در حـال گذرانـدنترم 8 رشته پرستاري بودند. تجزيه و تحليل داده ها نشـانداد كه دانشجويان از بسته آموزشي راضي بوده اند.

براي ارزيابي محتواي برنامـه فراوانـ ي پاسـخ هـايدانشجويان به سؤالات 1 تا 4 مورد بررسي قرار گرفت، بـراين اساس 2/67% دانشجويان بيشتر مواقـع يـا هميشـه از برنامه راضي بوده اند. براي ارزيابي شـكل و ظـاهر برنامـه ، فراواني پاسخ هاي افراد به سؤالات 5 و 6 مورد بررسي قرار گرفت، كه 35/82% افراد در بيشـتر مواقـ ع يـا هميشـه ازبرنامه رضايت داشته اند. بـراي ارزيـابي راحتـي اسـتفاده ازبرنامه، فراواني پاسخ هاي افـراد بـه سـؤالات 7 و 8 مـوردبررسي قرار گرفت، بر اين اساس 45/96% افراد در بيشـتر موارد يا هميشه از برنامه راضي بوده اند. براي ارزيابي كلـيبرنامه، فراواني پاسخ هاي افراد به كليه سؤالات بررسي شد و مشخص شد در كل 82% افراد در بيشتر مواقع يا هميشه از برنامه رضايت داشته اند.
در نهايت پاسخهاي افراد به سؤالات باز مورد بررسي قرار گرفت. در پاسخ به سؤال 9 كه پرسيده شده بـود، كـدامقسمت از برنامه بيشتر مـورد علاقـه شـما بـود؟، 2/39% از كاربران به فيلم هاي آموزشي و 25% آموزش هاي صـوتي رابه عنوان مواردي انتخاب كرده بودند كه بيشتر مورد علاقـهآن ها بود و 8/35% از دانشجويان نظري نداشتند. در پاسخ به سؤال 10 كه پرسيده شده بود، كدام قسمت از برنامـه كمتـرمورد علاقه شما بـود؟، 8/15% از افـراد اعتقـاد داشـتند كـهقسمت آموزش هاي صوتي كمتر مورد علاقـه آن هـ ا بـوده و2/83% نظر خاصـي نداشـتند. در پاسـخ بـه سـؤال 11 كـهپرسيده شده بود، از نظر محتوايي چه تغييراتي بهتر اسـت دربسته آموزشي داده شود؟، 16% افراد اعتقاد داشـتند كـه اگـربازي هاي آموزشي به بسته آموزشي اضافه شود بهتر است و 8/20% به افزايش محتـواي بسـته آموزشـي و 7/4% افـرادساده كردن محتواي برنامه را پيشـنهاد نمـوده انـد و 5/58% افراد نظر خاصي نداشته اند. در پاسخ به سـؤال 12 كـه نظـرافراد را در مورد شكل بسته آموزشي درخواست نمـوده بـود، 25% از آن ها اعتقاد داشتند كـه اگـر بـه كيفيـت تصـاوير وصوت به كار رفته افزوده شـود بهتـر اسـت. 2/29% اعتقـادداشتند كه اگر بسته آموزشي به اشـكال ديگـر ( بسـته هـ اي قابل استفاده با گوشي همراه، فيلم، بـرخط و …) هـم وجـودداشته باشد بهتـر اسـت. 8/45% از افـراد هـم نظـر خاصـينداشتند. در جدول شماره 1 نتايج پاسخهاي دانشـجويان بـهسؤالات پرسشنامه ارايه گرديده است.

بحث

تجزي ه و تحلي ـل داده ه ـا نش ـان داد ك ـه در كــل دانشجويان از بسته آموزشي راضي بوده اند. بـراي ارزيـابيمحتواي برنامه پاسخ هاي دانشجويان به سؤالات 1 تا 4 به دست آمد، بر اين اساس 2/67% دانشجويان بيشتر مواقع يا هميشه از محتواي برنامه راضي بوده اند. اين يافتـه مشـابهيافته هاي اقبلي مي باشد. در مطالعه وي 67% افـراد مـوردمطالعـه در بيشـتر مواقـع يـا هميشـه محتـواي برنامـه را متناسب با نيازهاي خود تشـخيص داده بود نـد و تنهـا 3% آن ها از محتواي بسته هرگز راضـي نبـوده انـد (10). ايـنيافته را مي توان با توجه به نيازسنجي صورت گرفته كه در هر دو مطالعه به صورت مشابه انجام گرفته، توجيـه كـرد. بدون شك براي ارتقاي رضايت از محتواي بسته آموزشـ ي بايد تغييراتي را در شيوه نيازسـنجي ايجـاد نمـود، هرچنـدهمين ميزان رضـايت از بسـته آموزشـي نيـز قابـل توجـهمي باشـد . همچنـين در پاسـخ بـه سـؤالات بـاز، برخـي ازدانشجويان افزايش محتواي بسته آموزشي و سـاده كـردنمحتواي برنامه را پيشنهاد نمـوده بودنـد، كـه اميـد اسـتجهت ارتقـا ي رضـايت مخاطبـان در طراحـي بسـته هـ اي آموزشي مشابه، مورد توجه قرار گيرد.
جدول 1- جدول درصد فراواني پاسخ هاي دانشجويان ترم 8 پرستاري دانشكده پرستاري مامايي دانشگاه علوم پزشكي بجنورد به سؤالات پرسشـنامهارزيابي رضايت از بسته آموزشي در سال 1391
هرگز بعضي مواقع تاحدودي بيشتر مواقع هميشه سؤالات
%3/1 %5/2 %31/3 %40/9 %19/5 سؤال1: آيا برنامه اطلاعات دقيق مورد نياز شما را ارايه ميدهد؟
%5/2 %2/2 %23/9 %52 %16/8 سؤال2: آيا محتواي ارايه شده در برنامه نيازهاي شما را برآورده ميكند؟
3/1 %6/2 %19/9 %40/8 %30 سؤال3: آيا اطلاعات ارايه شده در قسمت هاي مختلف برنامه دقيقاً مناسب نيازهاي شما بود؟
%5/2 %2/3 %23/8 %48 %20/8 سؤال4: آيا برنامه حاوي اطلاعات به اندازه كافي است؟
%2 %8/4 %16/7 %47/8 %25/2 سؤال5: آيا فكر مي كنيد برنامه در قالب مناسب و مفيدي ارايه شده است؟
0 %5/2 %3/2 %52 %39/7 سؤال6: آيا اطلاعات ارايه شده در برنامه ساده و قابل فهم بودند؟
0 %2/3 %1/3 %45/8 %50/7 سؤال7: آيا به عنوان يك كاربر نصب و به كارگيري برنامه راحت و آسان بود؟
0 0 %3/6 %27/5 %68/9 سؤال8: آيا كار با برنامه آسان بود؟
براي ارزيابي شـكل برنامـه، پاسـخهـاي افـراد بـهسؤالات 5 و 6 مورد بررسي قرار گرفت كه 35/82% افـراد در بيشتر مواقع يا هميشه از برنامه رضـايت داشـته انـد . در مطالعه اقبلي نيز حدود 83% از افراد مورد مطالعه در بيشتر مواقع يا هميشه از بسته راضي بوده اند و هيچكدام از افـرادگزينه هرگز را براي اين بعد انتخاب نكرده بودند (10). اين يافته را مي توان با محبوبيت ذاتي آموزش هـ اي مبتنـي بـررايانه در بين مخاطبان مرتبط دانست. در تكميـل تحليـلاين يافته به بررسي پاسخ افراد به سؤال 9 كه پرسيده شده بود »كدام قسمت از برنامه بيشتر مورد علاقه شما بـود؟ « ميپردازيم. ميزان 2/39% از كاربران به فيلمهاي آموزشـيو 25% آموزش هاي صوتي را به عنـوان مـواردي انتخـابكرده بودند كه بيشتر مورد علاقه آن ها بـود . همچنـين درپاسخ به سؤال 10 كه پرسيده شده بـود، كـدام قسـمت ازبرنامه كمتر مورد علاقه شما بود؟، 8/15% از افـراد اعتقـادداشتند كه قسمت آموزش هاي صوتي كمتـر مـورد علاقـهآن ها بوده است. همچنين دانشجويان در پاسخ به سؤالات باز، اعتقاد داشتند كه اگـر بـازي هـاي آموزشـي بـه بسـته آموزشي اضافه شود و به كيفيت تصاوير و صـوت بـه كـاررفته در بسته آموزشي افزوده شود بهتر اسـت. برخـي نيـزاعتقاد داشتند كـه اگـر بسـته آموزشـي بـه اشـكال ديگـر(بسته هاي قابل استفاده با گوشي همراه، فيلم، برخط و …) هم وجود داشته باشد بهتر اسـت . از ايـن نتـايج مـي تـوانجهت رفع نقايص اين بسته آموزشي و يـا ارتقـاي آن و در نتيجه ايجاد رضايت بيشتر در مخاطبان بهره گرفت و نيـزمي توان آن ها را در بسته هاي آموزشي كه احتمالاً در آينده طراحي خواهد شد به كار گرفت.
براي ارزيابي راحتي استفاده از برنامه، پاسـخ هـايافراد به سؤالات 7 و 8 مورد بررسي قرار گرفـت كـه بـراين اساس 45/96% افراد در بيشتر مـوارد يـا هميشـه ازبرنامه راضي بوده اند. در مطالعـه اقبلـي 4/60% افـراد دربيشتر مواقع يا هميشه از برنامه راضـي بـوده انـد و تنهـا1/2% از افراد هرگز از نظر راحتي استفاده از بسته راضي نبوده اند (10). هرچند با توجـه بـه تجربيـات گذشـته، در طراحي اين بسته آموزشي، سادگي و راحتي به كـارگيريآن به عنوان يك خصوصيت بنيادين در نظر گرفته شـدهبود، با اين حال اين يافته نشان مي دهد كـه دانشـجويانپرستاري از توانايي بالايي جهت به كارگيري بسـت ه هـ اي آموزشي مبتني بـر را يانـه برخـوردار هسـتند. ايـن يافتـههم راستا با يافتـ ه هـاي Becker و همكـاران ش (2010) هستند. در مطالعه ايشان 79 نفر شركت داشتند كه 38% آن ها تجربه استفاده از رايانه را نداشـتند . بـا ايـن وجـودنتايج نشان دهنده تغييرات معنـا دار در حيطـ ه هـ اي مـوردمطالعه بوده و شركت كنندگان گزارش كردند كه مشكلي در تعامل با برنامه نداشتند (6). اين يافته ها نشـانگر ايـناس ت ك ه شـرايط ت ـا ح دود زيـادي ب راي گسـترشآم وزش ه اي الكترونيك ي ه م در زمين ه آم وزش ب هدانشجويان و هم آموزش به بيماران فـراهم مـي باشـد ونگراني از عدم وجود زمينه مناسب و امكانـات ، بـي مـورد است كه شايد دليل اين امر پيشرفت قابل توجهي باشـدكه در زمينه هاي نرم افزاري و سخت افزاري آموزش هـ اي الكترونيكي و دانش رايانه اي صورت گرفته است.
براي ارزيابي كلي برنامه، پاسخ هاي افراد به كليه سؤالات بررسي شد و مشخص گرديد كه اكثريت افـراد در بيشتر مواقع يا هميشه از برنامه رضايت داشته اند. در مطالعه سياوش وهابي و همكاران كه با هـدف مقايسـهاثربخشــي دو روش آمــوزش ســخنراني و نــرم افــزار چندرسانه اي بر يادگيري پرستاران اجرا شـد، 90 نفـر ازپرس تاران يك ي از بيمارس تان ه اي اص فهان ش ركت داشتند. نتايج به طور كلي بيانگر اثربخشي هر دو شـيوهسخنراني و نرم افزار چندرسانه اي بود؛ امـا بـا توجـه بـهويژگي هاي آموزش الكترونيكي شامل يادگيري براساس علاقه فراگيـر، بـه صـرفه بـودن، كـارايي، در دسـترسبودن، انعطاف پذيري، طراحي مناسـب، فراگيـر محـور وگسترش پذير بودن، اين شـيوه آموزشـي توصـيه شـدهاست (1). وجداني و همكاران نيز طي يك مطالعه نيمـه تجربي، تأثير يك بسته آموزشي مبتنـي بـر رايانـه را درانجمن صرع ايران و با حضور 80 نوجوان مبتلا به صرع در دو گروه مداخله و كنترل، مورد بررسـي قـرار دادنـد.
نتايج اين مطالعه نشان داد كـه افـراد شـركت كننـده ازتمايـل و قابليـت خـوبي در اسـتفاده از بسـته آموزشـي مبتني بر رايانه برخوردار بودند. در نهايت نويسنده بسته آموزشي مبتني بر رايانه را به عنوان يك روش كاربردي براي آموزش پيشنهاد كـرده اسـت (6). امـا قزلبـاش وهمكاران مطالعـ ه اي بـا هـدف تعيـين و مقايسـه تـأثير
يادگيري خواندن صحيح الكتروكارديوگرام با اسـتفاده ازسه روش سخنراني، حل مسأله و خودآموز بـا رايانـه دردانشجويان ترم 4 كارشناسي پيوسته پرستاري دانشـكدهپرستاري و مامايي شهيد بهشتي انجام دادند. نتايج ايـنمطالعه نشـان داد كـه هـر سـه روش آموزشـي موجـبپيشرفت مثبـت در يـادگيري دانشـجويان پرسـتاري درخواندن الكتروكارديوگرام شد و ايـن افـزايش در گـروهخودآموز با رايانه كمتر از ساير گـرو ه هـ ا بـود . نويسـندهآورده است كه شايد تأثير كم ايـن روش ناشـي از عـدمآشنايي و بي تفاوتي دانشجويان در استفاده از ايـن روشبوده است. از طرفي هنوز در نظام آموزشي ما يـادگيريمستقل كاملاً مـورد پـذيرش قـرار نگرفتـه اسـت و بـهمنظور ايجاد دوره هاي فعـال يـادگيري و ايجـاد زمينـهتفكر در يادگيرندگان، بايد تلفيقي از روش هاي آموزشي و الگوي تدريس استفاده گردد (3). اين يافته ها نشـانگراين است كه علي رغم رضايت دانشـجويان پرسـتاري ازبسته آموزشي طراحـي شـده در ايـن مطالعـه ، هنـوز در مورد به كارگيري آن ها اطمينان كامل وجـود نـدارد. بـراين اساس توصيه مي شـود تح قيـق و پـژوهش در ايـن حوزه همچنان ادامه داشته باشد.

نتيجهگيري

يافته هاي پژوهش در مورد فرضيه پژوهش مبنـيبر اين كه بسته آموزشي مبتني بـر رايانـه باعـث ايجـادرضايت در دانشجويان پرستاري مي شود، فرض مذكور را تأييـد مـي نمايـد. نتـايج اكثريـت مطالعـات موجـود نيـزتأييدكننده اثرات مثبت آموزش مبتني بر رايانه در ايجـادرضايت در كاربران مي باشد. امـا همچنـان نتـايج ضـد و نقيض مي باشد كه براي رفع آن ها نياز به مطالعات بيشتر احساس مي شود.
اين پژ وهش محدوديت هايي نيـز داشـت، از جملـهتعداد نمونـه كـم كـه قابليـت تعمـيم يافتـه هـ ا بـه سـايردانشجويان و ساير دروس پرستاري و واحـدهاي عملـي ومهارتي را كاهش مي دهد، لذا انجام مطالعـات ديگـري بـاتعداد نمونه بيشتر و در ساير دروس پرستاري ضـروري بـه نظر مي رسد.
پژوهشگران پيشنهاد مي نمايند در آموزش پرستاري، از روش هاي تلفيقي و فعـال اسـتفاده شـود. بـا توجـه بـهقابليت كاربرد رايانه توسط بسياري از فارغالتحصيلان ايـن
يادداري با استفاده از روش هاي گونـاگون آموزشـي نظيـرقصه گويي، آمـوزش مبتنـي بـر رايانـه و مبتنـي بـر وب وروش هاي سنتي آموزش در دانشـجويان پرسـتاري انجـامداد.

تشكر و قدرداني

بدين وسيله از معاونـت محتـرم پژوهشـي دانشـگاهعلــوم پزشــكي خراســان شــمالي و كليــه دانشــجويان شركت كننده در پژوهش سپاس گزاري مي شود. رشته و فايق آمدن بر مشكلات مربوط به عدم وجود زمان كافي جهت شركت در كلاس هـ اي حضـوري، در آمـوزشضمن خدمت مي توان از اين روش آموزشي بهره گرفت.
براي مطالعات آينده پيشنهاد مي شـود پژوهشـي بـاتعداد نمونه بيشتر براي بررسـي تـأثير آمـوزش مبتنـي بـررايانه در آموزش دروس پرسـتاري انجـام شـود و نظـراتدانشجويان و اساتيد نسبت به آموزش مبتنـي بـر رايانـه وهمچنين هزينه هاي اجرايـي آن بررسـي گـردد. همچنـينمي توان پژوهش هايي به منظور مقايسه ميزان يـادگيري و

منابع

– Siavash Vahabi Y, Tadrisi SD, Ghayem S, Ebadi A, Daneshmandi M, Saghafi M. Comparing the Effect of Triage Education in Lecture and Multimedia Software on Nurses Learning. Iranian Journal of Critical Care Nursing. 2011; 1(4): 7-12.
– Baghaei R, Rasouli D, Rahmani AR, Mohammadpour Y, Jafarizadeh H. [Effect of web-based education on cardiac disrhythmia learning in nursing student of Urmia University of Medical Sciences]. Iranian Journal of Medical Education. 2012; 12(4): 240- 248. (Persian)
– Ghezelghash A, Atashzadeh Shurideh F, Alavi Majd H, Yaghmaii F. [Comparing methods of lecturing, problem solving and self-learning via internet to learn proper interpretation of electrocardiogram among nursing student]. Nursing Research. 2008; 10(3): 7-15. (Persian)
– Hemmati Maslakpak M, Khalilzadeh H. [Nursing Students’ Perspectives on Effective Clinical
Education: A Qualitative Study]. Iranian Journal of Education in Medical Science. 2011; 11(7): 718727. (Persian)
– Mirzaei M, Ahmadipour F, Azizian F. [Viewpoints of students of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences towards e-Learning in teaching clinical biochemistry]. Journal of Medical Education and Development. 2012; 7(2): 67-74. (Persian)
– Vejdani MA, Alhani F, Kermanshahi S. [Impact of a Computer Based Instruction Package on the quality of life of adolescents with Epilepsy]. Journal of North Khorasan University of Medical Science. 2011; 4(3); 89-99. (Persian)
– Saba MS, Bazm Amoon H, Razavi Z. [Comparing the effects of two educational methods (In place and out place) on Breast feeding in pregnant mothers]. Journal of Hamadan University of Medical Science. 2005; 3(12): 42-47. (Persian)
– Nasre Poor FT, Nooh Jah S, Sharifat R. [Assessment of breast feeding pattern and relative factors in the pediatrics that refer to health and cure system in Omidieh]. Faslnameh Jentashaoir. 2010; 2(3): 118124. (Persian)
– Ghaffari V, Vahidshahi K, Parvinnejad N, Ghavanchzadeh T. [Assessment of mothers Knowledge and attitude toward exclusive Breast feeding in Sari]. Journal of Jahrom University of Medical Science. 2007; 1(7): 53-61. (Persian)
– Aghbali Y. [Designing and evaluating a multimedia educational package for patient with diabete].
Dissertation. Tarbiat Modares University, 2004. (Persian)

۵۴
Nursing students’ satisfaction of the breast feeding educational package: A computer-based education

Vejdani MA (MSc.) – Haresabadi M (MSc.) – Parvinian AM (MSc.) – Ghorbani M (B.Sc) – Galaei5 SZ (B.Sc).

Introduction: Implementation and evaluation of new educational methods are essential to both improve nursing students’ satisfaction and quality of nursing education program. Computer-based education has been shown to have both limitations and advantages in different studies. The aim of study was to assess nursing students’ satisfaction of the breast feeding educational package presented using computer-based education.
Method: An experimental study using a pre-post design was conducted with 38 nursing students in the eighth semester of nursing program. The data was gathered using the questionnaire of satisfaction of the educational package. The data was analyzed using descriptive and inferential statistics.
Results: The students were satisfied with the educational package. About 67.2%, of the students were always or often were satisfied with the educational package. 82.35% and 96.45% of them most often and always were satisfied with the educational package content and its user-friendliness, respectively. Generally, 82% of the students were most often and always satisfied with the educational package.
Conclusion: The computer-based education can improve the satisfaction of students during clinical education. It is recommended to increase the application of this package in nursing education.

Key words: computer-based education, breast feeding, nursing students, satisfaction

Received: 29 May 2013 Accepted: 17 August 2013

۵۵
00



قیمت: تومان


پاسخ دهید