ارزشگذاري تفرجي بوستان جنگلي ناژوان اصفهان با استفاده از
روش ارزشگذاري مشروط

1 2 3 3 مجيد صامتي، شهرام معيني، سارا مرديها *، مجتبي خانيزاده اميري
چكيد

به دليل كاركردها و خدمات اكوسيستمهاي طبيعي و لزوم برنامهريزي بهينه در استفاده از آنها، امروزه تعـيـيـنارزش واقعي آنها حائز اهميت بسيار مي باشد. بنابراين در سال هاي اخير اقتصاددانان منابع طبيعي به ارزشگذاري و سنجش نقش منابع طبيعي در تأمين رفاه انسان پرداخته و پيشرفت قابل ملاحظهاي در ارزشگذاري خدمات زيسـتمحيطي به دست آوردهاند. بر اين اساس در اين پژوهش كوشش مي شود تا ارزش تفريحي بوستان جنگلي ناژوان بـابرآورد ميزان تمايل به پرداخت افراد براي منافع اين پارك با بهرهگيري از روش ارزشگذاري مشروط و پرسشـنـامـهگزينش دوگانه تعيين شود. براي اندازهگيري ميزان تمايل به پرداخت افراد از مدل لاجيت استفاده شدهاست. بر اساس روش حداكثر راستنمايي، پارامترهاي مدل برآورد شده است. در ادامه اثرگذاري نهايي تغيير در هر يك از متغيرهايلحاظ شده در مدل مورد بررسي، با بهرهگيري از عامل محاسبه تأثير نهايي محاسبه شده است. نتايج اين پـژوهـشنشان مي دهد كه تمايل به پرداخت افراد جهت استفاده از ارزش تفريحي بوستان جنگلي ناژوان با متغيرهاي درآمد و تحصيلات رابطه مستقيم و با متغيرهاي مبلغ پيشنهادي، سن و تعداد افراد خانوار رابطه منفي مـعـنـادار داشـتـهاست.نهايتا بر اساس نتايج،ميانگين تمايل به پرداخت افراد براي ارزش تفريحي بوستان جنگلي نـاژوان8983/702 ريال در ماه به دست آمده است.

واژههاي كليدي: پارك ناژوان، ارزش تفريحي، روش ارزشگذاري مشروط، تمايل به پرداخت، مدل لاجيت
مقدمه
-363811078728

محيطزيست مقولهاي مرتبط با اقتصاد است و هر گونه تغيير در يكي از آنها ديگري را تحت تأثير قرار مـيدهـد(دهقانيان و هـمـكـاران، 1374 و قـربـانـي و فـيـروززارع،1387). مديريت صحيح تسهيلات، امكانات تفريحي و
دانشيار گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان
دانشجوي دكتري اقتصاد دانشگاه اصفهان
كارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه اصفهان *نويسنده مسئول: ايميل:sara42m@yahoo.com
فضاي سبز يك منطقه تأثير چشمگيري بر اقتصاد آن مي-
گذارد. يكي از عوامل توسعه پايدار، با ارزش تلقي نـمـودن
سرمايههاي طبيعي است. ايجاد جامعه اي سالم و سـازنـده
براي تداوم پيشرفت و توسعه اقتصادي، نيـاز بـه حـفـظ،توسعه و نگهداري تفرجگاهها و مناطق توريستـي جـهـتجوابگويي به تقاضاي روزافزون انسانها دارد (مـجـابـي ومنوري،1384). بخشي از هزينههاي اين امر بايـد تـوسـطبازديدكنندگان پرداخت شود كه عموماً تقبل اين هزينههـانشأت گرفته از باورهاي ذهني افراد، يا به عـبـارت ديـگـرتمايل به پرداخت1 آنها است .
سياستهاي زيستمحيطي مورد استفاده مـديـران قـرار
غير مستقيم محسوب ميشوند . ارزش وجودي، ارزش ذاتي ميگيرد (ترنر، 1374). تلاشهاي لازم براي برآورد ارزش
يك منبع و در واقع ارزشي است كه مـردم فـقـط بـرايپولي خدمات اكوسيستمهـا و تـعـيـيـن ارزش پـولـي موجوديت آن منبع و فعاليتهاي زيست محيطي قائـلـنـد،
بيان ارزشي منابع طبيعي، به ناچار مـا را بـه سـويپرسشهايي درباره نحوه و چگونگي ارزشگذاري مـنـابـعزيست محيطي راهنمايي ميكند. ارزش گذاري اقـتـصـاديمنابع طبيعي امروزه به عنوان ابزاري مؤثر به منظور بهبـودوجودي5 و ارزش ميراثي6 تقسيمبنـدي نـمـود (تـوراس،2000). ارزشهاي مستقيم به استفاده مستقيم از مـنـابـعمربوط ميشود. در مورد مناطق جنگلي، در آمدهاي بالـقـوهتفريحي و استفاده از طبيعت اين مناطق بـراي تـفـرج وگذران اوقات فراغت جزء ارزشهاي مستقيم آن محـسـوبميشود. ارزش هاي غيرمستقيم به منافعي كه افراد به طـورغيرمستقيم و يا به عنوان نتيجهاي از فعاليتهـاي اولـيـهمنابع موجود به دست ميآورند مربوط ميشود. خـدمـاتاكولوژيك مانند توانايي اين مناطق در جذب كربن هـوا وتعديل آب و هوا و مواردي از اين دست، جـزء ارزشهـاي
تفرجگاههاي عمومي و فضاهاي سبز نقش مضـاعـفـي درمديريت تلفيقي انسان و سيستمهاي طبيعي ايفا ميكند و بي توجهي به اين شاخص باعث اتلاف منـابـع و كـاهـشكيفي استفاده از محيطهاي طبيعي خواهد شد (خورشـيـددوست،1376). ارزشگذاري كاركردها و خدمات غيربازاري محيطزيست به دلايل زيادي از جمله شناخت و فهم منابع زيستمحيطي و اكولوژيك توسط انسانها، تحليل مسـائـلمحيطي كشور توسط تصميمگيرندگان و بـرنـامـهريـزان،فراهم آوردن ارتباط ميان سـيـاسـتهـاي اقـتـصـادي ودرآمدهاي طبيعي، دستيابي به اطلاعات مربوط به ساختـارو عملكرد اكوسيستمها، سنجش نقش و اهميـت مـنـابـعزيستمحيطي در حمايت از رفاه انساني و توسعه پـايـدار،
تعديل و اصلاح مجموعه محاسبات ملي مـانـنـد تـولـيـدناخالص ملي و جلوگيري از تخريب و بهرهبرداري بي رويـه
اكوسيستمهاي جنگلي منافع اقتصادي بسياري را براي استفاده گردشگري به عنوان راهي مناسب بـراي پـربشر فراهم ميكند. به طور كلي مي توان اين ارزشها را بـه كردن اوقات فراغت و با هدف كاهش تـأثـيـر تـنـشهـايارزشهاي مستقيم2، غير مستقيم3، ارزش انتخاب4، ارزش روزافزون زندگي متمركز شهري و صنعتي مورد توجه قـرار

1. Willingness to pay 2. Direct values
3. Indirect values 4. Option value
5. Existence value 6. Bequest value
7. Recreational values
از منابع طبيعي، مهم ميباشد (وايز، 1998؛ آشيم، 2000 و گو و همكاران،2001)
حتي اگر هرگز آن را نبينند يا استفـاده نـكـنـنـد. ارزشميراثي يا ارزش نسلهاي آينده، مطلوبيت ناشي از آگاهـيافراد در نگهداري دارايي منابع طبيعي براي نسلهاي آينده است. ارزش انتخاب، تمام ارزش هاي مستقيم و غيرمستقيم قابل تحقق در آينده يا ارزش نسبت داده شده به تـوانـايـياستفاده از كالا و خدمات در آينده از قبيل اكتشافات آتـيمربوط به مصارف طبي و زراعي گياهان و منـابـع جـديـداكولوژيك را شامل ميشود. ارزش انتخـاب، شـاخصـي ازدرجه ترجيح افراد براي حفظ پارك جنـگـلـي در بـرابـراستفاده احتمالي افراد در آينده ميباشد.
بدين ترتيب ارزش توريستي و تفريحي7، جـزء ارزش
هاي مستقيم اكوسيستمهاي جنگلي و پاركها بـوده كـهشامل استفاده از جنگل و پارك براي تفـريـح، گـذرانـدن
اوقات فراغت و سرگرمي، پياده روي و استفـاده زيـبـايـيشناختي است.
سوي ديگر كمبود منابع مالـي بـراي احـيـاء و ايـجـاد غيربازاري به وجود ميآيد. نتايج حاصل را مي تـوان بـراي
گرفته است. توسعه فعاليت هاي اقتصادي، رشد جمـعـيـت،افزايش مشغلههاي زندگي و بالا رفتن سطح استانداردهـايزندگي، پديده آلودگي هوا در شهرهاي بـزرگ، آلـودگـيصوتي و ساير آلايندههاي محيطزيست، سـبـب افـزايـشچشمگير تقاضا براي محيطهاي طـبـيـعـي و نـيـاز بـهگردشگري شده و سبب ميشود نياز مردم شهرنشيـن بـهطبيعت و استفاده از موهبتهاي آن و فـرار از زنـدگـي ماشيني و پناه بردن به مراكز تفريحي و مناطق تفرجگاهي طبيعي خارج از شهرها، روز به روز بيشتر شود (اميرنژاد وهمكاران ،1389). كميابي اين منابع از يـك طـرف و ازپرسش از بازديدكنندگان در مورد حداكثـر تـمـايـل بـهپرداخت آنها، اقدام به محاسبه ارزش يك كالاي زيسـت -محيطي ميگردد. اين روش يكي از ابزارهاي استـانـدارد وانعطافپذير است كه به طور گسترده در تجزيه و تحـلـيـلهزينه-منفعت و اندازهگيري ارزشهاي غـيـرمصـرفـي1 و ارزشهاي مصرفي غير بازاري2 منابع زيستمحيطي به كـارميرود (كامينگز و هـمـكـاران، 1985 و مـيـشـل وكارسون،1989). هدف نهايي اين روش، به دسـت آوردنبرآوردي دقيق از منافعي است كه در اثر تغيـيـر سـطـوحتوليد و يا قيمت بعضي از كالاها و خـدمـات عـمـومـي و
محيطهاي مناسب تفريحي، مديريت منابع طبيعي را بـهسوي ارزشگذاري اين منابع و استفاده از مشاركت مـردمدر جهت حفظ و احياء آنها سوق ميدهد.
افزون بر اين، فضاهاي سبز و پاركهاي داخل شهـري،كاركردهاي ويژه ديگر نيز دارند. پوشش گياهي همـراه بـاجاذبههاي ديگر مانند آبنماها در پاركهاي شهري، عـلاوهبر تلطيف هوا و تعديل فشارهاي رواني، زمـيـنـه بسـيـارمناسبي را براي تبادل افكار و ارتباط خانوادهها نيز فـراهـممي كند. اين فضاها همچنين براي كودكان و نوجوانان، بـهواسطه التزام به شناخت و رعايت حقوق ديگران و حـفـظطبيعت، پس از خانه و مدرسه از مهمترين مراكز آموزشـيتفريحي به شمار ميروند. حال، پرسش اساسي اين اسـتكه محيط زيست به چه ميزان براي مردم ارزش داشتـه وافراد حاضر هستند به چه ميزان براي آن پرداخت نماينـد.برآورد ارزش اماكن تفريحي داراي اهميت فراوانـي اسـت،بهطوريكه مردم و مسئولان را از ارزش واقعـي مـحـيـطزيست شهري بيشتر آگاه ساخته و آنها را در حـفـظ وبرنامهريزي براي گسترش اين اماكن مصـمـم مـيسـازد
( ميبدي و قاضي ،1387).

1. Non-use values 2. Non-market use values
3. Contingent valuation method (CV) 4. Dichotomous choices (DC)
روش ارزشگذاري مشروط از جمله روشهاي پركاربرد به ويژه در كشورهاي توسعه يافته است كه در آن از طريق
تحليلهاي هزينه-فايده و سياستگذاريهاي عمومي مانند اعطاي يارانه و قيمتگذاري كالاها و خدمات فـاقـد بـازارمورد استفاده قرار داد ( عسگري و مهرگان ،1380).
اين روش در ابتدا در سال 1947 توسـط كـريـاسـي-وانتراپ پيشنهاد و ارائه شد و اولين بـار در سـال 1963 توسط ديويس براي ارزشگذاري منافع تفريحي در اطـرافيك رودخانه مورد استفاده قرار گـرفـت (ونـكـاتـاچـالام،2003).
بررسي پژوهشهاي انجام شده در ايران نشان ميدهـدكه تنها تعداد محدودي پژوهش در زمينـه بـرآورد ارزشتفريحي پاركها وجود دارد. اميرنژاد و خليلـيـان (1384)ارزش توريستي و تفريحي پارك ملي گلستـان و مـيـزانتمايل به پرداخت بازديدكنندگان براي منافع تفريحي ايـنپارك را با استفـاده از روش ارزشگـذاري مشـروط3 و پرسشنامه انتخاب دوگانه4 محاسبه نمودند. نـتـايـج ايـنپژوهش نشان ميدهد متوسـط تـمـايـل بـه پـرداخـت
بازديدكنندگان براي ارزش تفريحي اين پارك ،3520 ريال
براي هر بازديد و ارزش توريستي سالانه اين پـارك 96/1 ميليون ريال در هكتار بوده است. همچنين درآمد، قيـمـت
پيشنهادي و سطح تحصيلات از عوامل تأثيرگذار بر تمايـلبه پرداخت افراد بوده است.
اميرنژاد و همكاران( 1385)، ارزش نگهداري و تفريحيپارك جنگلي سيسنگان نوشهر را با استفاده از تمايل بـهپرداخت تعيين نمودند. بر پايه اين بررسي، ميانگين تمايـلبه پرداخت افراد براي ارزش نگهداري اين پـارك، 6365 ريال براي هر خانواده و ميانگين تـمـايـل بـه پـرداخـتبازديدكنندگان براي ارزش تفريحي آن ،2477 ريال بـرايهر بازديد برآورد شده است.
دشتي و سهرابي( 1387)، در مطالعه اي با استفـاده ازروش ارزشگذاري مشروط، ميانگين تمايل بـه پـرداخـتبازديدكنندگان براي ارزش تفريحي پارك نبـوت كـرج را3300 ريال براي هر بازديد برآورد كردند و نتيجه گرفتنـدكه قيمت پيشنهادي، سطح تحصيلات، جذابيت پـارك واندازه خانوار اثر معنـاداري بـر تـمـايـل بـه پـرداخـتبازديدكنندگان دارد. خداوردي زاده و همكاران( 1387)، درمطالعهاي با استفاده از روش ارزشگـذاري مشـروط بـهارزشگذاري تفريحي روستاي توريستي كندوان در استـانآذربايجان غربي پرداختهاند. در اين مطالعه با به كارگيـريپرسشنامه انتخاب دوگانه دوبعدي و با مصاحبه حضوري از 180 بازديدكننده، ميانگين تمايل به پـرداخـت افـراد را
3905 ريال و ارزش تفريحي سالانه روستاي كندوان را درحدود 1171500000 ريال به دسـت آوردنـد. مـايـل ومندلسون( 1991)، ارزش تفريحي جنگل هاي ماداگاسـكـاررا با استفاده از روش هزينه سفر بين 360 تا 468 دلار درهكتار برآورد نمودند. كاستانزا و همكاران ( 1997)، مجموع
ارزش خدمات زيست محيطي و اكولوژيك 71 اكوسيستـممختلف جهان را مورد بررسي قرار داده و ارزش تفـريـحـي
جنگلهاي گرمسيري و معتدله را به ترتيـب 112 و63 دلار در هكتار گزارش كردهاند. همچنين لوميس و گونزالـز( 1998)، اين ارزش را براي جنگل هاي ايالت مـونـتـانـايآمريكا بر اساس روش ارزشگذاري مشـروط، 108 دلار براي هر سفر به دست آورده است.
اين ارزش را به طور متوسط 10/54 دلار براي هر خانـوادهدر سال به دست آوردند.
ساتوت و همكاران ( 2008) ارزش تفريحي جنگل هـايسرو در لبنان را 43/44 دلار در سال براي هـر خـانـوادهمحاسبه نمودند. رينيسداتير( 2008)، متوسط تمايـل بـهپرداخت افراد را به عنـوان وروديـه بـراي پـارك مـلـياسكافتافل و آبشار گولفوس ايرلند به ترتيب 508 و 333 ميليون كرون ايسلند ( ISK) محاسبه نمودند. آنها درآمد ،نگرش نسبت به محيط زيست، تعداد بازديد قبلي، مـحـلاقامت، سابقه پرداخت وروديه، سن و تحصيلات را از عوامل مؤثر بر تمايل به پرداخت معرفي كردند.
پارك طبيعي ناژوان زير نظر مديريت طرح ساماندهـيناژوان و شهرداري اصفهان و با هدف حفظ و احيا طبيعـتدر عين بهرهوري از آن به منظور گذراندن اوقات فـراغـتشهروندان ايجاد شده است. بنابراين بررسي مواهب زيستيو ارزشسنجي آن مي تواند در جهت سياستگـذاري هـايكلان و حراست هر چه بيشتر اين پارك مؤثر واقـع شـود،چرا كه درك ارزش واقعي تفريحي و اقتصادي ايـن پـاركميتواند زمينه ساز تلاش براي ارتقاي كـمـي و كـيـفـيزيرساختهاي اين پارك شود. به همين دليل ضرورت داردارزش تفريحي و اقتصادي اين پارك مورد بـررسـي قـرارگيرد تا بتواند توجيه لازم براي سرمايه گـذاري و حـفـظكيفيت آن را در اختيار برنامهريزان قرار دهد. با توجـه بـهمطالب بيان شده، در اين پژوهش تلاش شـده تـا ارزشتفريحي پارك جنگلي ناژوان با بهرهگيري از روش ارزش –
گذاري مشروط تعيين شده و تمايل به پرداخت افراد بـراياين پارك برآورد شود.
2- مواد و روشها
منطقه مورد مطالعه: پارك جنگلي ناژوان ناژوان كنوني با وسعتي در حدود 1200 هـكـتـار در
بخش غربي شهر اصفهان تنها بقاياي فضاي سبز متمـركـزلي و هان( 2002) نيز در بررسي ارزش تفريحي پـنـج
حاشيه شهر است كه به مثابه ريه شهر اصفهان از ديـدگـاهپارك ملي در كره جنوبي با استفاده از روش CV، مـيـزان
زيستمحيطي اهميت ويژهاي يـافـتـه اسـت. رودخـانـه عنوان فيلتر طبيعي شهر اصفهان عمل مينمـايـد. پـارك
طبيعي ناژوان زير نظر مديريت طرح ساماندهي نـاژوان وشهرداري اصفهان و با هدف حفظ و احيا طبيعت در عـيـنبهرهوري از آن به منظور گذراندن اوقات فراغت شهرونـدان
ايجاد شده است. امروزه ناژوان با فضـاهـايـي هـمـچـون زمينهاي ورزشي، استخر، كمپينـگ، بـاغ بـانـوان، بـاغپرندگان، زمينهاي بازي كودكان، ايستگاههـاي درشـكـهسواري، اسب سواري، قايقراني و منطقه دوچرخه سـواريبراي شهروندان قابل استفاده ميباشد. زايندهرود با عبور از دل باغها و بيشهها و مـزارع وسـيـعكشاورزي جلوهاي كم نظير بدان بخشيده و اين محيـط رااز ديگر پاركهاي اصفهان متفاوت ساخته و بـه يـكـي ازمراكز تفريحي شهر اصفهان مبدل ساخته است. سر رشتـهاكثر ماديها از منطقه ناژوان بوده و تعداد 10 مـادي درشمال و جنوب پارك طبيعي ناژوان در جريان بوده است .
با توجه به وضعيت قرار گرفتن اين پارك در مسـيـربادهاي غربي- جنوب غربي به شمال شرق و وضعيت قـرارگرفتن اكثر صنايع آلاينده در غرب اصفهان، اين پارك بـه

شكل 1. محدوده بوستان جنگلي ناژوان (منبع: واحد فنآوري اطلاعات شهرداري اصفهان)
اكتسابي ساير افراد دارد (آسافو -آجايي ،2002). از اين روارزش اينگونه كالاها از طريق روشهاي معمول مبتني بـر
تحليل عرضه و تقاضا قابل محاسبه نيست و لازم اسـت ازروشهاي ديگري براي اين منظور استفاده شود. بـررسـيمطالعات مختلف در رابطه با ارزشگذاري مناطق جنگلي و پاركهاي ملي نشان ميدهد كه معمولاً از روش هـزيـنـهسفر و روش ارزشگذاري مشروط براي تـعـيـيـن ارزش روش تحقيق
ارزش يك كالا از نظر اقتصادي با مجموع پرداخـت هـابراي آن كالا به اضافه مازاد مصرفكننده برابر است. مـازادمصرفكننده حاصل از يك كالا نيز به صورت تفاوت ميـان
تمايل به پرداخت مصرفكننده و بهاي پرداختي بـراي آن
كالا تعريف ميشود. كالاهاي زيستمحـيـطـي از جـملـهكالاهاي عمومي هستند. در مورد كالاهاي عمومي عـرضـه
تقريبًاً ثابت است (ويليس و گـارود، 1993). در مـورد توريستي و تفريحي استفاده ميشود. در روش هزينه سفـراينگونه كالاها، مصرف هر فرد اثر محدودي بر مطلـوبـيـتتقاضا براي مكانهاي تفريحي بر اساس تعداد بازديـدهـاي
سالانه از يك پارك و عوامل متغير مانند انواع هزينـه هـايمربوط به سفر، درآمد بازديدكنـنـدگـان و ويـژگـيهـاياقتصادي-اجتماعي آنها تعـيـيـن مـيشـود. اگـر يـكبازديدكننده در طول سفر بيشتر از يك مقصد داشته باشد ،ارزش مكان تفريحي بيش از حد واقعي برآورد ميشود كـهميتواند براي تخصيص هزينه سفر از ميان اهداف گوناگون مشكل آفرين باشد (كاستانزا و همكاران، 1997). بنابرايـنبه دليل تنوع گسترده بازديدكنندگان و عـمـومـي بـودنپارك جنگلي ناژوان و با توجـه بـه ايـنكـه بـرخـي ازبازديدكنندگان از وسيله شخصي و برخي از وسايل نقلـيـهعمومي براي رفتن به اين پارك استفاده ميكنند و بـرخـياز افراد نيز كه محل سكونت آنها به پارك نزديك اسـت،فاصله منزل تا پارك را پياده طي ميكنند، اسـتـفـاده ازروش هزينه سفر در اين مطالعه ميتواند نتايـج را دچـارانحراف نمايد. بنابراين در اين مطالعه به مـنـظـور بـرآوردارزش تفريحي پارك جنگلي ناژوان از روش ارزشگـذاريمشروط استفاده شد.
در روش ارزشگذاري مشروط با ايجاد يك بازار فرضي ،از افراد در مورد حداكثر مبلغي كه حاضرند براي بازديد يـاحفاظت از يك مكان بپردازند، سؤال ميشـود. ايـن بـازارفرضي1 از طريق توزيع پرسشنامه در ميان جامعه مورد نظر ايجاد ميشود و از اين طريق تمايل به پرداخت افراد بـرايكالاي مورد بررسي تعيين ميشود.
ويژگيهاي ديگر پاسخگويان پرسشهايي مطرح گـرديـد.
استفاده از كالا برآورد ميشود، بايد الگوي تجربي با رفـتـار
بخش دوم پرسشها به مـيـزان تـمـايـل بـه پـرداخـتحداكثر كردن مطلوبيت سازگار باشد (كامرون و جـيـمـز،
بازديدكنندگان مربوط ميشود. در اين بخش سه قـيـمـت1987). يكي از روشهاي مورد استفاده كه توسط هانـمـن
پيشنهادي 5000، 10000 و 15000 ريالي به صورت سـهمعرفي شده، استخراج WTP از طريق حداكثر كردن تابـع
پرسش وابسته به هم ارائه گرديد. اين مقادير پيشنهادي برمطلوبيت است (هانمن، 1984) كه در اين مطالعه نيز براي
اساس پيشآزمون انتخاب شدند. در پرسش اول، قـيـمـتاندازهگيري ميزان تمايل به پرداخت بازديدكنندگان بـراي
پيشنهادي مياني ( 10000 ريال) به اين صورت پـرسـيـدهارزش تفريحي پارك جنگلي ناژوان از اين روش اسـتـفـاده
شد كه پارك جنگلي ناژوان فرصتي بـراي گـردش درونشده است.

Hypothetical Market
Double-bounded dichotomous choice (DDC)
به دليل اينكه با اسـتـفـاده از روش ارزشگـذاريمشروط، ارزش پولي رفاه افراد در نتيجه استفاده يـا عـدمآمار و اطلاعات لازم از طريق تكميـل پـرسـشـنـامـهطراحي شده و با مراجعه حضوري به بازديدكنـنـدگـان ازپارك جنگلي ناژوان كه در آمد مستقل داشتند، جمعآوري گرديد. در اين پژوهش براي برآورد مـيـزان تـمـايـل بـه
2
پرداخت افراد از پرسشنامه انتخـاب دوگـانـه دوبـعـدي( DDC) استفاده شد. روش انتخاب دوگانه( DC) اولـيـنبار توسط بيشاپ و هبرلين در سال 1979 ارائه شد. در اينروش پاسخگويان تنها يك پيشنهاد را از ميان تـعـدادي ازپيشنهادهاي از پيش تعيين شده انتخاب ميكنند. پاسـخ-گويان در مواجهه با قيمت پيشنهادي در يك موقعيت بازار فرضي، تنها پاسخ بلي يا خير ميدهند. كارسون و هانـمـندر سال 1985 روش DC را تعديل و اصـلاح نـمـوده وروش DDC را معرفي نمودند كه ايـن روش مسـتـلـزمتعيين و انتخاب يك پيشنهاد بيشتر نسبت به پيـشـنـهـاداوليه است، به طوريكه پيشنهاد بيشتر، به پاسخ بله يا خير و يا در حقيقت واكنش پاسخگو به پيشنهاد اوليه بستـگـيدارد (وانكاتاچالام ،2003).
بنابراين يك پرسشنامه DDC براي مصاحبه و استخراج ميزان WTP بازديدكنندگان براي تعيين ارزش تفريـحـيپارك ناژوان طراحي شد تا اطلاعات صحيح و كافي را براي پاسخگويان فراهم نموده و آنها را از موقعيت بازار فـرضـيبه طور كامل آگاه سازد. اين پرسشنامه شامل دو بخش بودكه بخش اول در برگيرنده سؤالات مربوط بـه وضـعـيـتاجتماعي-اقتصادي افراد بوده و در مورد سن، جـنـسـيـت،
ميزان تحصيلات، شغل، تعداد افراد خانواده، ميزان درآمد و
شهري و استراحت براي شما فراهم كرده است. آيـا شـمـا حاضريد براي استفاده از اين پارك ،10000 ريال از درآمـدماهيانه خود را به عنوان قيمت وروديه براي هـر يـك ازاعضاي خانواده خود پرداخت نماييد؟. در صورت ارائه پاسخمنفي، قيمت پيشنهادي پايينتر( 5000 ريال) و در صورتارائه پاسخ مثبت، قيمت پيشنهادي بالاتر( 15000 ريال) ازبازديدكنندگان پرسيده شد. پاسخ گويان مـيتـوانـنـد درمواجهه با اين سؤال كه آيا حاضر به پرداخت مبلغ وروديـهبراي استفاده تفريحي از پارك مورد نظر هستنـد، پـاسـخمثبت يا منفي داده و يا هيچ پاسخي ندهند. همچنين بـههمراه مبالغ پيشنهادي WTP، از پاسخگويـان در مـوردحداكثر WTP آنها پرسش مـي شـود. ايـن عـمـل بـه تحليلهاي بعدي براي طبقهبندي تأثيرات به جـا مـانـدهكمك ميكند.
براي محققان، انتخاب روش مالي براي پرداخت واقعـيدر بررسيCV بسيار با اهميت است. وسيله پرداخت ممكناست قيمت ورودي، ماليات فـروش، صـورتحسـاب هـايالكترونيك، حقالزحمههاي مربوط به جواز يا پروانه كار يـاوجوه خاص باشد (فورستر، 1989). در اين بررسي، قيمـتورودي به عنوان بهترين انتخاب و به عنوان يـك وسـيلـهپرداخت واقعي براي بازديدكنندگان انتخاب شده است.
درآمد و s برداري از ساير ويژگيهاي اقتصادي-اجتمـاعـيافراد است.
براي تعيين الگوي برآورد ميزان تمايل بـه پـرداخـت،
فرض ميشود كه بازديدكننده حاضـر اسـت بـر اسـاس
بيشينهسازي مطلوبيت، مبلغي از درآمـد خـود را بـراي بهرهگيري از ارزش تفريحي و گردشگري منطقه مورد نظـربپردازد. در اين صورت فرض مي شود ميزان مطلوبيت ايجاد شده براي فرد در صورت استفاده از پارك بيشتر از حالتـي جمع آوري شد. در اين پژوهش براي تعيين حجم نمونه از
فرمول كوكران1 استفاده شده و تعداد پرسشنامههـاي لازم(حجم نمونه نهايي) بر اساس ميانگين و واريانس جـامـعـهآماري (بازديدكنندگان از پارك جنگلي ناژوان) به وسـيلـهتكميل 03 پرسشنامه اوليه تعيين گرديد. در نهايت تعـداد300 پرسشنامه تكميل شد. همچنين با توجه به ايـنكـه
براي برآورد ارزش تفريحي پارك جنگـلـي نـاژوان بـايـدبازديدكنندگاني مورد مصاحبه قرار گيرند كه بتوانـنـد بـهطور مستقل در مورد پرداخت مبلغي به عـنـوان وروديـه
1. Cochran 2. Qualitative Dependent Variable Models
3. Logit 4. Probit
143142206203

حضوري با بازديدكنندگان از پـارك جـنـگـلـي نـاژوان در رابطه شماره ( 2)،u تابع مطلوبيت غير مستقيم ،y
همانگونه كه شرح داده شد، آمار و اطلاعات مورد نياز در اين مطالعه از طريق تكميل پرسشنامه به روش مصاحبه پارك تصميم بگيرند و در اين زمينه اختيار و توانايي كامل داشته باشند، در اين مطالعه با افرادي مصـاحـبـه صـورتگرفت كه داراي درآمد ماهيانه مستقل بوده و يـا تـا حـدممكن در مورد هزينه كردن درآمدي كه در اختيار آنهـاقرار ميگيرد آزادي عمل داشتهاند.
شكل پرسشنامه دوگانه در بررسيCV ، داراي يـكمتغير وابسته با انتخاب دوگانه است كه به يك مدل كيفـيانتخابي2 نياز دارد. معموًلاً مد لهاي رگرسيوني لاجيـت 3 و پروبيت4 براي روشهاي انتخاب كيفي مورد استفاده قـرارميگيرند (هانلي، 1997). در اين مطالعه الگوي رگرسيونيلاجيت به شكل زير مورد استفاده قرار گرفت:
Y=a+åbi Xi ()1
كه در آن Y متغير وابسته بوده تمايل به پرداخت براي استفاده گردشگري از پارك جنگلي ناژوان (تحت عـنـوانوروديه) را نشان مي دهد. اگر فرد حاضر به پرداخت مبلغـيبراي وروديه باشد Y=1 و در غيـر ايـن صـورتY=0 خواهد بود.Xi ها نيز معرف متغيرهاي لحاظ شده در مـدلميباشد كه در ادامه مقاله توضيح داده خواهد شد.
فرض ميكنيم افراد داراي تابع مطلوبيت به شكل زيـرهستند:
u=u(y,s) (2)
است كه وي از منافع زيستمحيطي بهره نميبـرد (ويـت،2006).
براي تعيين الگوي برآورد ميزان تمايل بـه پـرداخـت،فرض ميشود كه بازديدكننده حاضـر اسـت بـر اسـاسبيشينهسازي مطلوبيت، مبلغي از درآمد خود را براي بهره-گيري از ارزش تفريحي و گردشگري منطقه مـورد نـظـربپردازد. در اين صورت فرض مي شود ميزان مطلوبيت ايجاد شده براي فرد در صورت استفاده از پارك بيشتر از حالتـياست كه وي از منافع زيستمحيطي بهره نميبـرد (ويـت،2006).
U(1,Y-A;S)+e1 ³U(0,Y;S)+e0 (3)
در رابطه بالا ،Y درآمد افراد ،A مبلغ پيشنهادي و S برداري از ويژگيهاي اقتصادي-اجتماعي افراد است. 1ε و 0 ε بيانگر متغيرهاي تصادفي با ميانگين صفر هستند كه به طور تصادفي و مستقل از يكديگر توزيع شدهاند. همچنيـن 0 به اين معناست كه فرد از پارك بازديد نميكند و 1 بـهاين معناست كه فرد از پارك بازديد ميكند.
تفاوت ايجاد شده در مطلوبيت در اثر استفاده از منافـعزيستمحيطي پارك به صورت زير بيان ميشود (هانـمـن،1994 و آشيم،2000):
(4)
DU=U(1,Y-A;S)-U(0,Y;S)+(e1-e0)
بر پايه مدل رگرسيوني لاجيت، احتمال( Pi) ايـنكـهفرد يكي از پيشنهادها( A) را بپذيرد به صـورت رابـطـهشماره( 5) نشان داده مي شود (هانمن، 1994؛ هـوارث وفاربر ،2002 و لي و هان ،2002).
(5)
13142523892

كه

F

ŋ
(
Δ
U)
تجمعي

توزيع

تابع

اخـتـلاف

يـك

بـا
ي
اقتصـاد

متغيرهاي

از

برخي

و

است

استاندارد

لاجستيك


(8)

كه

F

ŋ



قیمت: تومان


پاسخ دهید